27-30 Μαΐου 2026 – Λέσβος
Τέσσερις ημέρες διαλόγου για την Ελιά, το ελαιόλαδο και το μέλλον του ελαιοκομικού τομέα
Τα συμπεράσματα και η επόμενη ημέρα:
Στην τελική αποτίμηση του 3ου ELIA Lesvos Confest, ο Τάσος Κυριακίδης, Επίκουρος Καθηγητής στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Yale, συνέδεσε τα επιμέρους θέματα των τεσσάρων ημερών, διαμορφώνοντας ένα ευρύτερο πλαίσιο για το μέλλον της ελαιοκομίας. Στον πυρήνα της προσέγγισής του βρέθηκε η ανάγκη να αντιμετωπιστεί ο ελαιώνας όχι μόνο ως χώρος παραγωγής, αλλά ως οικοσύστημα, χώρος γνώσης, πολιτισμού και οικονομικής δραστηριότητας.
«Πατρίδα είναι η ελιά που φρόντισες…»
Η φράση αυτή λειτουργεί ως αφετηρία για μια διαφορετική ανάγνωση της σχέσης ανθρώπου, τόπου και ελιάς. Και τα συμπεράσματα του συνεδρίου κινήθηκαν ακριβώς σε αυτή τη σύνδεση: από τη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια έως την τεχνολογία, την υγεία, τη γαστρονομία, τον τουρισμό και τον πολιτισμό.
Όραμα και επείγοντα ζητήματα: οι νέοι επιστρέφουν στον ελαιώνα
Ένα από τα βασικά ζητήματα που ανέδειξε ο Κυριακίδης ήταν η ανάγκη επανασύνδεσης των νέων με τη γεωργία και τον ελαιώνα. Το μέλλον του ελαιοκομικού τομέα συνδέεται με τη δημιουργία μιας νέας γενιάς παραγωγών που θα διαθέτει γνώση, σύγχρονα εργαλεία και ουσιαστική σχέση με τη γη με τη Λέσβο να είναι ένα υγιές μοντέλο ως παράδειγμα.
Η αγροοικολογία λειτουργεί!
Ο ελαιώνας είναι η πολιτιστική έκφραση που βασίζεται στην παράδοση και στον φυσικό πλούτο ενός τόπου. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ιδέα της δημιουργίας «Olive Schools», ως μιας γέφυρας εκπαίδευσης προς την επόμενη γενιά. Η εκπαίδευση δεν αφορά μόνο την καλλιέργεια, αλλά και τη συνολική γνώση γύρω από το προϊόν, την ποιότητα, την τεχνολογία, την αγορά και την αξία του ελαιώνα ως οικοσυστήματος.
Παράλληλα, το μήνυμα «There is no Plan B» συνδέθηκε με την ανάγκη επένδυσης στη γεωργία για την επισιτιστική ασφάλεια, την υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος. Η ανθεκτικότητα των αγροτικών οικοσυστημάτων δεν είναι απεριόριστη και η προσαρμογή στις νέες κλιματικές συνθήκες αποτελεί πλέον βασική προϋπόθεση για το μέλλον της παραγωγής.
Η Λέσβος ως πρότυπο: στρατηγική με βάση τον τόπο
Η Λέσβος αποτέλεσε στο πλαίσιο αυτό ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τοπική γνώση και παράδοση μπορούν να συναντήσουν τη σύγχρονη επιστήμη.
Η δημιουργία βιο-περιοχών, η κοινή διαχείριση των τοπικών πόρων, η αγροοικολογία και η δημιουργία «τοπίων τροφίμων», όπου ο ελαιώνας συναντά το φυσικό περιβάλλον, συνθέτουν μια στρατηγική που ξεκινά από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου.
Ο ελαιώνας δεν αποτελεί μόνο παραγωγικό χώρο. Είναι ταυτόχρονα πολιτιστική έκφραση, αποτέλεσμα της παράδοσης και του φυσικού πλούτου ενός τόπου και στοιχείο που μπορεί να συνδέσει την παραγωγή με την τοπική ανάπτυξη.
Βιωσιμότητα και δράση για το κλίμα στον ελαιώνα
Η βιωσιμότητα αποτέλεσε έναν ακόμη κεντρικό άξονα των συμπερασμάτων. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα παραχθεί περισσότερο, αλλά πώς αυτό μπορεί να γίνει με βιώσιμο τρόπο.
Η προσαρμογή της άρδευσης στις τοπικές συνθήκες, η ακριβής λίπανση και υδρολίπανση, η αξιοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για την άρδευση υφιστάμενων ελαιώνων και η διατήρηση της βιοποικιλότητας είναι ορισμένες από τις πρακτικές που μπορούν να συμβάλουν σε αυτή την κατεύθυνση.
Ο ελαιώνας μπορεί να αποτελέσει μέρος της απάντησης στην κλιματική αλλαγή, ενώ η προστασία του εδάφους, του νερού και της βιοποικιλότητας συνδέεται άμεσα με τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της παραγωγής.
Τεχνολογία και τεχνογνωσία: από τον ελαιώνα στο μπουκάλι
Η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία για να καταστήσουν την παραδοσιακή καλλιέργεια περισσότερο ανταγωνιστική, χωρίς να χαθεί η σχέση της παραγωγής με τον τόπο και την εμπειρία του παραγωγού.
Η αξιοποίηση δεδομένων από τον ελαιώνα έως το μπουκάλι, η ιχνηλασιμότητα και η καλύτερη διαχείριση της παραγωγικής διαδικασίας μπορούν να προσφέρουν νέες δυνατότητες. Ωστόσο, όπως υπογράμμισε ο Κυριακίδης, η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει, αλλά η ποιότητα γεννιέται στον καρπό.
Η γνώση και η εκπαίδευση των ελαιοτριβείων και των παραγωγών αποτελούν, επομένως, αναπόσπαστο μέρος αυτής της μετάβασης.
Δημιουργία αξίας: ιστορία, γαστρονομία και αγορά
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα αφορά τη μετάβαση από το ελαιόλαδο ως βασικό προϊόν στην ανάδειξή του σε προϊόν προστιθέμενης αξίας.
«Το EVOO είναι η ιστορία που ο κόσμος περιμένει να ακούσει», σημείωσε ο κ. Κυριακίδης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της σύνδεσης του προϊόντος με τον τόπο, τον παραγωγό, την παράδοση και την εμπειρία του καταναλωτή.
Η γαστρονομία και ο ελαιοτουρισμός μπορούν να λειτουργήσουν ως βασικά εργαλεία αυτής της μετάβασης. Η γευσιγνωσία, η γνωριμία με τις ποικιλίες, η σύνδεση με την τοπική κουζίνα και η επαφή με τους ανθρώπους της παραγωγής δημιουργούν μια διαφορετική σχέση με το προϊόν.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκε η πρωτοβουλία Olea Chefs, αναδεικνύοντας τη γαστρονομία όχι μόνο ως τρόπο αξιοποίησης του ελαιολάδου, αλλά και ως μέσο επικοινωνίας της προέλευσης, της ποιότητας και της αξίας του.
Μεσογειακή διατροφή και σαφής αξία για τον καταναλωτή
Η συζήτηση για το ελαιόλαδο συνδέθηκε και με τη σύγχρονη μεσογειακή διατροφή, την υγεία και την ανάγκη για επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση.
Η ανάδειξη των προϊόντων της μεσογειακής διατροφής, η γνώση γύρω από τις ιδιότητες του ελαιολάδου και η αποσαφήνιση μύθων και παρανοήσεων αποτελούν προϋποθέσεις για μια πιο ουσιαστική σχέση του καταναλωτή με το προϊόν.
Όπως επισημαίνεται στα συμπεράσματα, η τιμή δεν ταυτίζεται με την αξία. Η συνέπεια στα μηνύματα και η γνώση των παραγωγών για τα προϊόντα τους και η σαφής επικοινωνία μπορούν να ενισχύσουν την αντιλαμβανόμενη αξία του ελαιολάδου.
Αναγεννητική γεωργία και πράσινη φιλοξενία
Η αναγεννητική γεωργία παρουσιάστηκε ως ένα πλαίσιο που συνδέει την παραγωγή με την προστασία του εδάφους, τη βιοποικιλότητα και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα των αγροτικών οικοσυστημάτων, σε ένα plan B, όπως χαρακτηρίστηκε.
Οι αρχές της αναγεννητικής γεωργίας, η προστασία του εδάφους, η ελάχιστη διαταραχή, οι ζωντανές ρίζες, η βιοποικιλότητα και η ενσωμάτωση των ζώων, χρειάζεται να προσαρμόζονται στις τοπικές παραδόσεις και στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε γεωργικής μονάδας.
Παράλληλα, η πράσινη φιλοξενία και τα πιστοποιημένα βιώσιμα εστιατόρια μπορούν να δημιουργήσουν νέες συνδέσεις ανάμεσα στην παραγωγή, τη γαστρονομία και τον τουρισμό.
Ο ελαιοτουρισμός ως μοχλός ανάδειξης του ελαιολάδου
Ο ελαιοτουρισμός αναδείχθηκε σε έναν από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους ο τόπος προέλευσης μπορεί να συνδεθεί με μια βιώσιμη και αναγεννητική αφήγηση για το ελαιόλαδο.
Η βιοποικιλότητα, η παράδοση, ο πολιτισμός, η γευσιγνωσία και η γαστρονομία μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας ολοκληρωμένης εμπειρίας για τον επισκέπτη. Παράλληλα, ο ελαιοτουρισμός μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα εκπαίδευσης για την επόμενη γενιά, μέσα από νέες μορφές γνώσης και εξοικείωσης με τον ελαιώνα.
Η πρόταση για «Σχολές Ελαιολάδου» εντάσσεται σε αυτή την προσπάθεια να δημιουργηθεί μια ουσιαστικότερη σχέση της νέας γενιάς με την ελιά και τον πρωτογενή τομέα μέσα από την εκπαίδευση.
Η δύναμη της αφήγησης: κινηματογράφος και ΜΜΕ
Η τελευταία διάσταση των συμπερασμάτων αφορά την ίδια την ιστορία της ελιάς και τον τρόπο με τον οποίο αυτή μπορεί να επικοινωνηθεί σε έντυπα και ψηφιακά μέσα.
Ο κινηματογράφος, η τηλεόραση και τα μέσα ενημέρωσης –παραδοσιακή και σύγχρονα- μπορούν να μεταφέρουν την ιστορία και τον πολιτισμό της ελιάς σε μεγαλύτερη κλίμακα. Οι άνθρωποι θυμούνται μέσα από τις ιστορίες και η αξία ενός προϊόντος ενισχύεται όταν συνδέεται με την ταυτότητα, τα συναισθήματα, τον τόπο και τους ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από αυτό. Η καλλιέργεια της ελιάς γίνεται έτσι και καλλιέργεια πολιτισμού: μια σύνδεση ανάμεσα στη γη, την ιστορία και τους ανθρώπους του ελαιώνα.
Η επόμενη ημέρα της ελιάς
Τα συμπεράσματα του Τάσου Κυριακίδη το 3ο Εlia Lesvos Confest συνθέτουν τελικά ένα ενιαίο πλαίσιο: νέοι άνθρωποι και εκπαίδευση, βιώσιμη και αναγεννητική γεωργία, τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη, ποιότητα και ιχνηλασιμότητα, γαστρονομία και ελαιοτουρισμός, πολιτισμός και αφήγηση.
Η κοινή συνισταμένη είναι η ανάγκη να αντιμετωπιστεί η ελιά όχι απομονωμένα ως ένα αγροτικό προϊόν, αλλά ως ένα οικοσύστημα που συνδέει την παραγωγή με την υγεία, την οικονομία, το περιβάλλον, την εκπαίδευση, τον τουρισμό και τον πολιτισμό.
Αυτό ήταν και το βασικό αποτύπωμα του 3ου ELIA Lesvos Confest: η δημιουργία ενός διεθνούς χώρου όπου διαφορετικές επιστημονικές, παραγωγικές και πολιτιστικές προσεγγίσεις συναντήθηκαν γύρω από την ελιά και το μέλλον της.
Και ίσως η πιο συμπυκνωμένη αποτύπωση αυτής της σχέσης βρίσκεται στη φράση με την οποία ο Τάσος Κυριακίδης άνοιξε και έκλεισε το υλικό των συμπερασμάτων του:
«Πατρίδα είναι η ελιά που φρόντισες…»
Μια φράση που μεταφέρει τη συζήτηση από την καλλιέργεια της ελιάς στην ευθύνη, από το προϊόν στον τόπο και από το παρελθόν στην επόμενη γενιά ελαιοπαραγωγών.
Οπτικό υλικό από το 3ο ELIA Lesvos Confest
1η ημέρα – Tasting & Gastronomy Gala
Οπτικό υλικό από την έναρξη της διοργάνωσης, τη γευσιγνωσία και τη γαστρονομική εμπειρία.
2η ημέρα – ELIA Lesvos Confest
Στιγμιότυπα από τις θεματικές συζητήσεις και τις παρουσιάσεις.
3η ημέρα – ELIA Lesvos Confest
Στιγμιότυπα από το πρόγραμμα και τις συζητήσεις γύρω από την ελιά, την παραγωγή, την τεχνολογία και τη βιωσιμότητα.
4η ημέρα – ELIA Lesvos Confest
Στιγμιότυπα από τις θεματικές ενότητες για τη διατροφή, την υγεία, τον ελαιοτουρισμό, τη φιλοξενία και τον πολιτισμό, καθώς και από την τελική αποτίμηση του συνεδρίου.
Videos & Photos